Dünyanın Çekirdeğine Yakın 6 Gizemli Yapı Keşfedildi

Dünya’nın en derinlerine hiçbir matkap ulaşamıyor; bu yüzden gezegenin iç yapısını anlamanın tek yolu, büyük depremlerin gönderdiği titreşimleri incelemek. Manto ile dış çekirdeğin kesiştiği, yaklaşık 2.900 kilometre derinlikteki bu sınırda sıcaklık farkı bin dereceye kadar çıkabiliyor; katı ama yavaşça akan kayalar burada erimiş nikel-demir denizine karışıyor. Çekirdekten yükselen bu ısı, yüzeydeki volkanik hareketliliği bile şekillendiren manto akıntılarını tetikliyor.

Bilim insanlarının bu sınırı haritalamak için kullandığı araç, PKP öncülleri adı verilen son derece zayıf sismik sinyaller. Bu titreşimler ana deprem dalgasından hemen önce ulaşıyor ve çekirdek-manto sınırındaki küçük düzensizliklere çarptığında saçılıyor. Sorun şu ki bu sinyaller o kadar zayıf ki, sismogramları elle tarayan uzmanlar için yıllardır yavaş, öznel ve kolayca gözden kaçan bir süreç oluşturuyordu.

Çin Bilimler Akademisi’ndeki araştırmacılar bu darboğazı yapay zeka ile aştı. İnsan tarafından etiketlenmiş örneklerle eğitilen derin öğrenme modeli, 1990-2024 arasındaki 35 yıllık dönemde 5.000’e yakın büyük depreme ait 2 milyondan fazla sismik kaydı taradı. Sonuç, önceki tüm çalışmaların toplamının yaklaşık 10 katı olan 174.929 yüksek kaliteli sinyal oldu ve bu da haritalamanın çözünürlüğünü kökten değiştirdi.

Genişleyen veri seti, daha önce birbirinden kopuk ve rastgele görünen küçük yapıların aslında B1’den B6’ya kadar adlandırılan, kıtalar arasında uzanan devasa ve sürekli kuşaklar oluşturduğunu ortaya koydu. Bu altı yeni bölge; yüksek enlemli Avrasya, Orta Asya ve Güney Atlantik gibi daha önce yeterince örneklenmemiş alanların altında konumlanıyor. JGR Solid Earth’te yayımlanan çalışmaya göre bu yapılar, Dünya’nın derin iç yapısının gelecekte keşfedilmesi için net öncelikli hedefler sunuyor.